بچه های حبس شده در حباب چطور مدارس خاص، انسان دوستی را می کشند؟
به گزارش تاکسی مدرن، به تصاویر یادگاری مدرسه های چند دهه پیش نگاه کنید؛ فرزند پزشک محله، کودکِ کارگرِ کارخانه، شاگردِ اولِ درس خوان و بچه ای که در ریاضی ضعیف اما در ورزش نابغه بود، همه روی یک نیمکت می نشستند. آن کلاس های شلوغ، یک «ایرانِ کوچک» با تمام تفاوت ها و رنگ هایش بود. اما امروز چطور؟
ما با سیستم پیچیده ای از مدارسِ پولی، تیزهوشان، نمونه و غیرانتفاعی های خاص رو به رو هستیم که جامعه را مانند یک الکِ بی رحم، فیلتر کرده اند. ما کودکانمان را در «حباب های شیشه ایِ هم طبقه و هم سطح» حبس کرده ایم، اما آیا در این ماجرا فقط خانواده ها مقصرند یا ساختاری که آنها را به این مسیر هُل داده است؟
جبر خانواده ها در غیابِ عدالت آموزشی
واقعیت تلخ اینست که خیلی از والدینِ امروز، با میل و رغبتِ درونی به دنبال ایزوله کردن فرزندشان نیستند؛ آنها قربانیِ سیستمی شده اند که نتوانسته «عدالت آموزشی» را برقرار کند. وقتی کیفیت آموزش در خیلی از مدارس دولتی افت می کند، خانواده ها بر سر یک دوراهی اضطراب آور قرار می گیرند: یا شاهد افت تحصیلی و تربیتی فرزندشان باشند، یا با صرف هزینه های نجومی، کیفیت آموزش و آینده ارتباطیِ او را در مدارس خاص تضمین کنند.
در این میان، بخش بزرگی از جامعه نیز به سبب شرایط اقتصادی و فرهنگی، چاره ای ندارند جز این که همان کیفیتِ حداقلیِ مدارس دولتی را قبول کنند. این ساختارِ نابرابر، آموزش را از یک «حقِ همگانی» به یک «کالای لوکس» مبدل کرده و ناخواسته، دیوارهای بلندی میان طبقات مختلف جامعه کشیده است.
توهم امنیت در آکواریوم های آموزشی
نتیجه ی این جبرِ سیستمی، پناه بردن به محیط های به اصطلاح گلخانه ای و امن است؛ مدارسی که در آنها بچه ها فقط با هم ترازان خود (از نظر سطح اقتصادی یا نمرات تحصیلی) معاشرت می کنند و با افتخار شعارِ «یکدست بودن» می دهند. اما خطای بزرگِ شناختی همین جاست: مدرسه ای که در آن همه شبیه هم باشند، دیگر جامعه نیست، یک آکواریوم مصنوعی است.
کودکی که در این محیطِ ایزوله و همگن بزرگ می شود، مهارتِ مواجهه با «تفاوت ها» را از دست می دهد. وقتی او هیچ گاه هم کلاسی ای با شرایط مالی متفاوت، توانایی های فیزیکی متعدد یا حتی ضعف های یادگیری نداشته باشد، چه طور می تواند تنوعِ انسان ها را بپذیرد؟
مرگِ تدریجیِ همدلی و انسان دوستی
همدلی یک مفهوم انتزاعی نیست که بتوان آنرا از روی کتاب های درسی حفظ کرد؛ همدلی در دلِ تعامل با کسانی تمرین می شود که «مثل ما نیستند». وقتی مدرسه به محیطی تبدیل می شود که در آن ضعیف ترها به صورت سیستماتیک از چرخه حذف شده اند تا قوی ترها با هم رقابت کنند، انسان دوستی کشته می شود.
در این سیستم های غربال شده، هم کلاسی دیگر یک «دوست» یا «همکار» نیست، بلکه یک «رقیب» است که باید برای رسیدن به رتبه های برتر از او عبور کرد. در چنین فضایی، اگر کسی زمین بخورد، دست او را نمی گیریم، بلکه خوشحال می شویم که یک نفر از گردونه رقابت حذف گردیده است. این دقیقاً همان سیستمی است که بذرِ خودخواهی و انفعالِ اجتماعی را در روانِ کودک می کارد.
ناکارآمدیِ نخبگانِ حبابی در دنیای واقعی
این کودکانِ ایزوله، شاید رتبه های برتر کنکور و المپیادها را تسخیر کنند، اما بمحض ورود به دانشگاه یا محیط کار (یعنی جایی که دیگر فیلترهای مدرسه وجود ندارد و باید با تمام اقشار جامعه کار کنند)، گرفتار شوک می شوند. آنها در برقراری ارتباط، درکِ دردهای اجتماعی و کارِ تیمی ناتوان اند، برای اینکه سال ها در حبابی بوده اند که در آن، تنها ارزشِ یک انسان، «نمره» و «توان مالی» اش بوده است.
راه چاره: مطالبه گری و بازگشت به زندگیِ واقعی
ما نمی توانیم دنیای بیرون را برای فرزندانمان پاستوریزه نماییم. کودک برای تبدیل شدن به یک انسانِ کامل، نیاز دارد طعمِ تفاوت ها را بچشد و یاد بگیرد که انسان ها با هم متفاوت اند و این تفاوت، نه یک نقص، که زیباییِ زندگی است.
درست است که سیستم آموزشی نیازمند اصلاحِ بنیادین برای بازگشت به «عدالت» است، اما تا آن زمان، ما والدین مسئولیم که حباب های شیشه ای را بشکنیم. حتی اگر مجبوریم فرزندمان را به مدرسه ای خاص بفرستیم، باید در محیط بیرون از مدرسه (در محله، کلاس های عمومی، مساجد، فضاهای ورزشی و…) فرصت معاشرت با «جامعه واقعی» و لمسِ تفاوت ها را برای او فراهم نماییم. مدرسه باید تمرینِ زندگیِ واقعی باشد؛ جایی که در آن، مهربانی با یک دوستِ متفاوت، ارزشش بسیار بالاتر از کسبِ نمره بیست در یک رقابتِ نفس گیر و بی رحمانه است.
*طراح و پژوهشگر حوزه آموزش
۴۷۴۷
منبع: olms.ir
این پست تاکسی مدرن را می پسندید؟
(0)
(0)
تازه ترین مطالب مرتبط
نظرات بینندگان در مورد این مطلب